دمای مناسب گچ‌کاری | راهنمای کامل زمستان، تابستان و نشریه ۵۵

فهرست مطالب

دمای مناسب گچ‌کاری؛ از یخبندان زمستان تا گرمای تابستان

آیا می‌دانید اجرای گچ در دمای زیر ۵ درجه سانتی‌گراد، می‌تواند منجر به “پوک شدن” کل دیوار و ریزش آن پس از چند ماه شود؟

گچ ساختمانی موجودی زنده و حساس است. واکنش شیمیایی گیرش گچ (تبدیل سولفات کلسیم نیم‌هیدرات به دی‌هیدرات) به شدت تحت تأثیر دما و رطوبت محیط است. در این مقاله فنی از گچ رازی، بر اساس استانداردهای نشریه ۵۵ و مباحث مقررات ملی، شرایط ایده‌آل و ممنوعیت‌های آب‌وهوایی گچ‌کاری را بررسی می‌کنیم.

۱. محدوده دمایی مجاز (The Golden Zone)

طبق استانداردها، بهترین بازه دمایی برای عملیات گچ‌کاری بین ۵+ تا ۳۵+ درجه سانتی‌گراد است.

زیر ۵ درجه: توقف واکنش شیمیایی و خطر یخ‌زدگی.
بالای ۳۵ درجه: تبخیر آب قبل از گیرش و خطر سوختن گچ.

۲. سناریوی اول: گچ‌کاری در هوای سرد و یخبندان (Winter Plastering)

بزرگترین چالش پروژه‌ها در نیمه دوم سال، سرماست.

خطر چیست؟

وقتی دما به زیر ۴ یا ۵ درجه می‌رسد، مولکول‌های آب درون ملات قبل از اینکه با گچ واکنش دهند، شروع به یخ زدن می‌کنند.

انبساط: آب هنگام یخ زدن ۹٪ افزایش حجم می‌دهد. این فشار داخلی، پیوندهای ضعیف گچ تازه را می‌شکند.
فساد ملات: پس از ذوب شدن یخ، گچ دیگر گیرش پیدا نمی‌کند و به صورت پودر (پوک شده) روی دیوار می‌ماند که با کوچکترین ضربه می‌ریزد.

الزامات اجرایی (طبق نشریه ۵۵):

ممنوعیت مطلق: اجرای گچ‌کاری در دمای زیر ۵ درجه ممنوع است، مگر اینکه شرایط ایمن فراهم شود.
گرمایش محیط: باید با استفاده از بخاری‌های کارگاهی (Jet Heater) دمای محیط سربسته را به بالای ۵ درجه رساند. این دما باید ۲۴ ساعت قبل از اجرا تا ۴۸ ساعت بعد از اجرا حفظ شود.
آب ولرم: استفاده از آب گرم (نه جوش) برای ساخت ملات به تسریع واکنش کمک می‌کند.
خطر گاز منوکسید: اگر از بخاری‌های بدون دودکش استفاده می‌کنید، مراقب “کربناسیون” باشید. گاز $CO_2$ می‌تواند با سطح گچ خیس واکنش داده و لایه‌ای سست ایجاد کند (شوره زدن). تهویه ملایم الزامی است.

۳. سناریوی دوم: گچ‌کاری در هوای گرم و خشک (Hot & Dry Climate)

در مناطق کویری یا تابستان‌های داغ، مشکل دقیقاً برعکس است.

خطر چیست؟ (گچ سوخته)

گچ برای سفت شدن به مقدار مشخصی آب نیاز دارد (آب تبلور). در هوای گرم و خشک، آب ملات قبل از اینکه فرصت واکنش شیمیایی با ذرات گچ را پیدا کند، تبخیر می‌شود.

نتیجه: گچ “می‌سوزد” (Burnt Plaster). این گچ سخت نمی‌شود، سفیدک می‌زند و سطح آن پودر می‌شود.

راهکارهای فنی:

جلوگیری از کوران باد: برخلاف تصور، باز گذاشتن پنجره‌ها در هوای گرم و خشک اشتباه است. باد گرم باعث خشک شدن سریع (Rapid Drying) می‌شود. پنجره‌ها را بپوشانید.
مرطوب کردن زیرکار: قبل از اجرا، دیوار آجری یا سیمانی را آب‌پاشی کنید تا آبِ ملات گچ را نمکد (Sucking prevention).
زمان‌بندی: کار را در خنک‌ترین ساعات روز (صبح زود) انجام دهید.

۴. سناریوی سوم: هوای شرجی و مرطوب (Humid Climate)

در شهرهای شمالی یا جنوبی کنار دریا، رطوبت هوا گاهی به بالای ۸۰٪ می‌رسد.

چالش فنی:

گچ گیرش اولیه را انجام می‌دهد اما خشک نمی‌شود. باقی ماندن رطوبت در گچ برای مدت طولانی (بیش از چند روز) باعث:

رشد کپک و قارچ (تغییر رنگ به سبز یا سیاه).
کاهش مقاومت فشاری نهایی.

راهکار:

تهویه حداکثری: برخلاف هوای گرم و خشک، اینجا باید جریان هوا برقرار باشد تا رطوبت از سطح گچ کنده شود.
ضخامت لایه‌ها: ضخامت گچ‌خاک و سفیدکاری را کمتر بگیرید و اجازه دهید لایه زیرین کاملاً خشک شود، سپس لایه بعدی را اجرا کنید.

۵. جدول خلاصه الزامات دمایی (برای مهندسین ناظر)

پارامتر	شرایط سرد (زیر ۵ درجه)	شرایط نرمال (۵ تا ۳۰)	شرایط گرم/خشک (بالای ۳۵)
خطر اصلی	یخ‌زدگی و پوکی	–	تبخیر سریع و سوختن ملات
وضعیت پنجره‌ها	بسته (با تهویه جزئی)	نیمه باز (تهویه نرمال)	بسته (جلوگیری از باد گرم)
دمای آب اختلاط	ولرم (۲۰-۲۵ درجه)	معمولی	خنک
افزودنی مجاز	فقط با تاییدیه (ضدیخ بتن ممنوع است!)	نیاز نیست	کندگیر کننده‌ها (اختیاری)
وضعیت اجرا	ممنوع (مگر با سیستم گرمایش)	مجاز	مجاز (با مرطوب کردن زیرکار)

۶. نکته کلیدی درباره محصول گچ رازی

کیفیت گچ تولیدی، در “بازه تحمل” آن نقش دارد.

گچ‌های رازی به دلیل پخت استاندارد در کوره‌های پیشرفته و دانه‌بندی میکرونیزه:

در سرما: به دلیل خلوص بالا، واکنش گرمازای بهتری دارند (هیدراتاسیون گچ گرما تولید می‌کند).
در گرما: به دلیل چسبندگی عالی و حفظ آب مناسب، دیرتر دچار سوختگی می‌شوند.

با این حال، هیچ گچی در دنیا ضد یخ نیست! رعایت اصول مهندسی ذکر شده در بالا، ضامن کیفیت نهایی ساختمان شماست.

انتخاب گچ مناسب سفیدکاری

توصیه نهایی: اگر دمای کارگاه شما زیر ۴ درجه است، کار را متوقف کنید. هزینه توقف کار، بسیار کمتر از هزینه تراشیدن و اجرای مجدد کل گچ‌کاری ساختمان است.

منابع

تماس با واحد فروش و مشاوره فنی

آیا پروژه شما دچار ترک‌های مکرر شده است؟ گاهی مشکل از اجرا نیست، بلکه متریال مصرفی ظرفیت تنش‌های سازه را ندارد. برای دریافت آنالیز فنی محصولات و خرید مستقیم از درب کارخانه با قیمت رقابتی، همین حالا با کارشناسان فروش ما تماس بگیرید.

تلفن مستقیم واحد فروش گچ رازی: ۰۹۹۲۰۷۲۲۱۷۸