گچ پرلیتی همان اندود گچی سبک است: گچ ساختمانی که با پرلیت منبسط‌شده مخلوط می‌شود. پرلیت دانه‌ی سبک و متخلخلی است (طبق استاندارد ملی ۵۰۳۳، چگالی‌اش باید ۹۶ تا ۱۹۲ کیلوگرم بر مترمکعب باشد)، برای همین اندود نهایی سبک‌تر می‌شود و معمولاً عایق حرارتی بهتری دارد. در عوض، مقاومت مکانیکی‌اش معمولاً از گچ ساده کمتر است؛ پس نسبت پرلیت و کیفیت گچ پایه مهم است.

در این راهنما ساده می‌گوییم گچ پرلیتی چیست، کجا به کار می‌آید، چه محدودیتی دارد، پرلیت مناسب گچ طبق استاندارد چه مشخصاتی دارد و هنگام خرید باید از فروشنده چه بپرسید.

گچ پرلیتی چیست؟

گچ پرلیتی اندودی است که از دو جزء ساخته می‌شود: گچ ساختمانی (چسباننده) و پرلیت (سنگدانه‌ی سبک). طبق استاندارد ملی ۱۰۷۴۲، وقتی سنگدانه هنگام تولید به گچ کلسینه‌شده اضافه شود، محصول «اندود گچی آماده» نام می‌گیرد؛ گچ پرلیتی یکی از همین اندودهای آماده است. اگر پرلیت را خود اکیپ اجرا در کارگاه به گچ بزند، نتیجه همان اندود گچ و پرلیت است، فقط اختلاط زیر نظر تولیدکننده نیست.

پرلیت چیست و چرا به گچ اضافه می‌شود؟

استاندارد ملی ۵۰۳۳ پرلیت را «شیشه‌ی سیلیسی آتشفشانی که با حرارت منبسط شده» تعریف می‌کند. انبساط حرارتی آن را به دانه‌های سبک و پرحفره تبدیل می‌کند. همین ساختار است که وزن را پایین می‌آورد و هوا را در خود نگه می‌دارد.

مزایای گچ پرلیتی

• سبک‌تر است. وزن کمتر اندود یعنی بار مرده‌ی کمتر روی سقف و دیوار.
• عایق حرارتی بهتر دارد. هوای محبوس در دانه‌های پرلیت، عبور گرما را کم می‌کند.
• برای پوشش‌های محافظ در برابر آتش به کار می‌رود. بازار «گچ ضد حریق پرلیتی» دارد (بخش کاربرد را ببینید).
• اجرای پایه‌ی سبک را ممکن می‌کند در جاهایی که وزن اندود مهم است.

معایب و محدودیت‌ها

گچ پرلیتی همه‌جا بهتر از گچ ساده نیست. سه محدودیت اصلی:

• مقاومت مکانیکی کمتر. در یک پژوهش آزمایشگاهی روی نمونه‌های گچی، افزودن ۱۰٪ و ۲۰٪ وزنی پرلیت منبسط‌شده، مقاومت فشاریِ نسبت‌به‌چگالی را به‌ترتیب ۲۶٪ و ۶۰٪ کم کرد. (آن پژوهش روی تخته‌ی گچی بوده، نه اندود؛ اما جهت اثر مشابه است. منبع: چکیده‌ی پژوهش، دانشگاه علم و صنعت)
• حساسیت به لایه‌ی رویه. همان برگه‌ی فنی مرجع می‌گوید لایه‌ی نرم گچ-پرلیتی را نباید با رویه‌ی سخت و کاملاً صاف (مثل رویه‌ی آهک و گچ ماله‌کشیده) پوشاند، چون خطر ترک‌خوردگی و پوسته‌شدن رویه هست؛ برای زیرکار فلزی، رویه‌ی ماسه‌ای توصیه شده است.
• وابستگی به کیفیت پرلیت. پرلیت با ناخالصی نمک یا دانه‌بندی نامناسب، حتی بهترین گچ را خراب می‌کند. استاندارد ۵۰۳۳ همین را کنترل می‌کند (بخش مشخصات).

کاربرد گچ پرلیتی و گچ ضد حریق پرلیتی

در بازار ایران دو دسته محصول با نام «پرلیتی» دیده می‌شود. این دسته‌بندی رایج بازار است و در استاندارد ۵۰۳۳ نیامده.

پوشش گچی اجزای سازه‌ای برای افزایش مقاومت در برابر آتش

گچ پرلیتی، گچ ساده یا گچ و ماسه؟

این مقایسه‌ی کلی و کیفی است و برای هر پروژه باید با داده‌ی محصول انتخابی تأیید شود.

مشخصات پرلیت مناسب گچ طبق استاندارد ۵۰۳۳

استاندارد ملی ایران ۵۰۳۳ (تجدیدنظر اول، ۱۳۹۳) ویژگی‌های سنگدانه‌های معدنی گچ ساختمانی را تعیین می‌کند. برای پرلیت این‌ها مهم‌اند:

نمونه‌برداری و پذیرش بار

برای سنگدانه‌ی کیسه‌ای، حداقل یک کیسه از هر ۱۰۰ کیسه نمونه‌برداری می‌شود (در هر محموله حداقل ۶ کیسه). بازرسی پس از توافق خریدار و فروشنده و به‌عنوان بخشی از قرارداد انجام می‌شود. خریدار می‌تواند محموله‌ی نامطابق را ظرف ۱۰ روز کاری از تاریخ دریافت برگرداند. اگر قرارداد بخواهد، تولیدکننده هنگام بارگیری گواهی انطباق می‌دهد. روی کیسه‌ی پرلیت باید نوع سنگدانه، وزن و حجم تقریبی درج شود.

قیمت گچ پرلیتی به چه چیزی بستگی دارد؟

قیمت ثابتی برای گچ پرلیتی وجود ندارد؛ چون چند عامل آن را تغییر می‌دهد:

• کیفیت و خلوص گچ پایه (اثر مستقیم روی گیرش و مقاومت).
• نوع و کیفیت پرلیت (دانه‌بندی، چگالی، ناخالصی).
• آماده بودن یا اختلاط در کارگاه.
• نوع بسته‌بندی و وزن کیسه.
• حجم سفارش و فاصله‌ی حمل.

برای قیمت روز، با واحد فروش تماس بگیرید و مشخصات پروژه (مقدار، شهر مقصد، نوع کاربرد) را بدهید. این‌ها سرعت استعلام را بیشتر می‌کند.

راهنمای خرید

سؤالات متداول

جمع‌بندی

گچ پرلیتی انتخاب خوبی برای اندود سبک و عایق‌تر است، به شرط اینکه گچ پایه و پرلیت هر دو کیفیت داشته باشند و نسبت و رویه طبق دستورالعمل سازنده انتخاب شود. برای پرلیت، استاندارد ۵۰۳۳ سه چیز را قابل سنجش می‌کند: چگالی، دانه‌بندی و ناخالصی. قبل از خرید، گزارش آزمون را بخواهید. برای تعریف اصطلاحات هم واژه‌نامه گچ را بخوانید.